Bir süredir CEO’larla aynı cümleyi farklı tonlarda duyuyorum:
- “Yapay zekâya yatırım yapıyoruz ama net karşılığını göremiyoruz.”
- “Pazar büyümüyor; maliyet baskısı artıyor.”
- “Teknoloji o kadar hızlı ki iş modelimiz nefes nefese.”
PwC’nin 29. Küresel CEO Araştırması, bu hissin sadece bir “algı” değil, küresel ölçekte ortak bir gerçeklik olduğunu gösteriyor. Ancak raporun en çarpıcı yanı şu: Dünya aynı hızla değişirken, CEO’ların psikolojisi ve stratejik refleksleri her bölgede aynı değil.
Bir tarafta dönüşüm baskısı altında sıkışan küresel CEO’lar…
Diğer tarafta ise dönüşümü büyümenin yakıtına çeviren Ortadoğu ve özellikle KİK bölgesi CEO’ları…
Bu yazımda, bu iki dünyanın zıtlığını ve stratejik anlamını birlikte anlatacağım.
1) Küresel CEO’ların Yeni Gerçeği: Büyümeden Çok “Yetişme” Baskısı
Araştırmanın genel tonu net: CEO’lar büyümeyi konuşmaktan çok, hayatta kalacak hızda dönüşmeyi konuşuyor.
İş modeli endişesi artık “teknoloji endişesi” değil, “varlık endişesi”
Küresel CEO’ların %42’si, iş modellerinin yapay zekâ dahil teknolojik dönüşümün hızına yetişememesinden endişe ediyor. Bu, “dijitalleşelim” seviyesini aşıp “modelim eskirse ne olur?” seviyesine gelmiş bir kaygı.
Buna eşlik eden iki kritik soru daha var:
- CEO’ların %24’ü inovasyon kapasitesinin geleceğe yetip yetmeyeceğini sorguluyor.
- %19’u ise orta-uzun vadede şirketin ayakta kalmasını güvence altına alan adımlardan tam emin değil.
Bu üç oran birlikte okunduğunda şunu söylüyor:
Dönüşüm, artık rekabet avantajı değil; rekabetin giriş bileti.
Gelir beklentisi eriyor: Dünyada da, Türkiye’de de
Önümüzdeki 12 ay için gelir artışı bekleyen CEO oranı:
- Küreselde %30
- Türkiye’de %24
Daha önemlisi, bu oranların düşüş trendinde olması: bir yıl önce %41, ondan önce %50 seviyeleri konuşuluyordu. Bu, CEO’ların “önümüzü görebiliyoruz” hissini kaybettiğine işaret ediyor.
Yapay zekâ yatırımı var, karşılığı belirsiz
CEO’ların %56’sı, yapay zekâdan bugüne kadar ne gelir artışı ne de maliyet avantajı gördüğünü söylüyor.
Hem gelir artışı hem maliyet avantajı sağlayan “başarılı azınlık” ise sadece %12.
Bu tablo, “YZ işe yaramıyor” demiyor. Şunu diyor:
YZ yatırımının ROI’si, teknoloji harcamasından çok uygulama tasarımına bağlı.
Ve risk ajandası da bunu tamamlıyor:
- Siber riskler %30
- Enflasyon %25
- Jeopolitik gerilimler %23
Kısacası: CEO masasında aynı anda hem dönüşüm, hem maliyet, hem güvenlik, hem belirsizlik var.
2) Ortadoğu’da Farklı Bir Hikâye: Özgüven, Sermaye ve YZ Liderliği
Aynı raporda bambaşka bir ton daha var. Ortadoğu ve özellikle Körfez İşbirliği Konseyi bölgesinde CEO’lar, küresel muadillerine göre çok daha proaktif ve iyimser.
“Büyüme olacak” diyen CEO oranı: küresel zirve
KİK bölgesinde CEO’ların %93’ü ülkelerinde ekonomik büyüme bekliyor.
Küresel ortalamada bu oran %55. Ortadoğu genelinde ise %88.
Bu iyimserliği besleyen arka plan: güçlü finansal zemin, petrol dışı sektörlerin büyümeye katkısı ve ileriye dönük büyüme beklentileri.
Ortadoğu, küresel sermayenin yeni çekim alanı
Raporun önemli bulgularından biri şu: Suudi Arabistan ve BAE, küresel CEO’ların yatırım planlarında ilk 10 destinasyon arasına giriyor.
Bölgeye gelen sermaye akışının kaynağı çeşitleniyor (Batı Avrupa, Asya Pasifik, Kuzey Amerika) ve büyük ölçekli teknoloji/YZ yatırımları görünür hale geliyor.
Bu noktada kritik bir ayrım var:
Bazı bölgeler YZ’yi “verimlilik aracı” olarak ele alırken, Ortadoğu daha çok “stratejik altyapı hamlesi” olarak konumluyor.
Yapay zekâ benimsemede iddia: kültür + altyapı
Ortadoğu CEO’larının:
- %82’si kurum kültürünün YZ’yi desteklediğini,
- %80’i teknoloji altyapısının entegrasyonu kaldırdığını düşünüyor.
YZ uygulama alanlarında da bölge öne çıkıyor:
- Talep yaratma (satış/pazarlama/müşteri hizmetleri) ve
- Destek fonksiyonları (finans/hukuk/İK) gibi alanlarda kullanım oranları küresel ortalamanın belirgin üstünde.
Ama burada da kritik bir “darboğaz” var: veri erişimi.
CEO’ların yalnızca %29’u (KİK’te %16) kullandıkları YZ aracının ilgili tüm belge ve verilere erişebildiğini söylüyor. Yani cesaret ve yatırım yüksek olsa da, veri yönetişimi hala oyunu sınırlayan faktör.
M&A iştahı: büyüme refleksi çok daha agresif
Ortadoğu CEO’larının %79’u, önümüzdeki 3 yıl içinde en az bir büyük satın alma planlıyor. Küreselde bu oran %41.
Bu fark, sadece “para var” demek değil; “büyümeyi hızlandırma ve yetenek/teknoloji satın alma” refleksinin daha güçlü olduğunu gösteriyor.
3) Bu Zıtlık CEO’lar İçin Ne Anlama Geliyor?
Bu rapor, iki ayrı liderlik modunu yan yana koyuyor:
Mod A: “Dönüşüm baskısı altında optimizasyon”
- Gelir beklentisi düşüyor
- Risk algısı yüksek
- YZ yatırımı yapılıyor ama karşılık belirsiz
- Strateji “koru ve dayan” tarafına kayıyor
Mod B: “Dönüşümü büyüme motoru yapmak”
- Makro beklenti yüksek
- Sermaye çekimi güçlü
- YZ kültürü ve altyapısı daha destekleyici
- M&A ile sıçrama arayışı var
Siz hangi modda olursanız olun, çıkarım aynı yere bağlanıyor:
Kazananlar, teknolojiye yatırım yapanlar değil; teknolojiyi iş modeline çevirenler olacak.
4) CEO Ajandası İçin 3 Stratejik Soru
Bu verilerle masanıza koyabileceğiniz üç net soru var:
- YZ yatırımını “proje” olarak mı yönetiyorsunuz, “iş modeli” olarak mı?
Proje bittiğinde kazanım da biter. İş modeline dönüştüğünde, kalıcı verim ve büyüme üretir. - Veri erişimi ve yönetişimi, YZ stratejinizin neresinde?
Araçlar değil, veri akışı ve karar mekanizması fark yaratır. - Dönüşüm hızınız, pazarın hızına yetişiyor mu?
Soru artık “daha iyi olur muyuz?” değil; “yetişemezsek ne kaybederiz?”
Aynı Fırtınada Herkes Aynı Gemide Değil
Küresel CEO’lar dönüşüm baskısını bir “yük” olarak hissederken, Ortadoğu’nun bir bölümü bu baskıyı stratejik ivmeye çevirmiş görünüyor. Bu fark; kültür, sermaye, ulusal vizyon ve uygulama disiplininin birleşiminden doğuyor.
Sizin kurumunuz için asıl mesele şu olabilir:
Dönüşümü savunma refleksiyle mi yönetiyorsunuz, büyüme refleksiyle mi?
Sizce bugün CEO’ların en büyük kör noktası hangisi: YZ’nin ROI’si mi, veri yönetişimi mi, yoksa iş modelinin dönüşüm hızı mı?
Herkese sağlıklı ve verimli günler dilerim.